Bir imanlı, imanlılar topluluğuna önderlik etme sorumluluğunu kabul ettiği zaman, kendisini bekleyen bütün görevlerin belki tam olarak farkında değildir. Rab’bin Müjde’sini duyurmak, öğretmek, vaaz vermek, sorunlu topluluk üyeleriyle ilgilenmek, kişinin üstlendiği birçok görevden sadece birkaçıdır. Yeni önder, bu görevler için yeterince hazır olduğunu düşünebilir, çünkü Kutsal Kitap’la ilgili bir kursu başarıyla tamamlamıştır.
Ancak kimi zaman, verilen eğitimde önderlik rolü sanki dışarıda bırakılıyor. Bu yaklaşım aslında birkaç soruna yol açabilir. Önderlik eğitimi Kutsal Kitap eğitimi kadar önemlidir. Çünkü bazı kişilerin gözünde önderlik etmek, “patronluk taslamak” veya kendi gündemini kabul ettirmek anlamına gelebilir. Böyle önderler dünyada bazen başarılı görünür; o zaman kişinin gözünde bu tür önderlik örnek almaya değer olabilir. Kilisede önderlik etmekle ilgili eğitimin gerekli olmadığı düşünülebilir. Bu büyük bir yanlıştır ve bu anlayış Türk kiliselerini mahva götürebilir.
Önderlik rolünü göz ardı ederek, etkin bir çoban olmayı sürdürmek mümkün değildir.
Türkiye’deki kiliselerde, önderlik konusunda iyi eğitilmiş kişiler olması gerek. Önderlerin hızla gelişen değişiklikleri yönetmeye, geleceğe yönelik hizmetin yönünü belirlemeye ve değişim fırtınası içinde değer yargılarını istikrarlı biçimde sürdürmeye ihtiyacı var. Önder, teolojinin yaşamsal önemini ve bu dünyayla ilişkisini göstermeyi başarmalı. Bu demektir ki, inancını yaşaması ve duyurması gerekir. Bu görevlerin tümünde, önderin önderliğe dair bilgiye ve becerilere ihtiyacı vardır. Önderlik rolünü göz ardı ederek, etkin bir çoban olmayı sürdürmek mümkün değildir.
Önderlik eğitiminin üç önemli unsuru vardır: Kutsal Kitap ve tanrıbilim bilgisi, karakter ve beceriler. Bu kısa makalede bu üç unsuru ele alacak, bazı pratik konuları vurgulayacağız.
Bilgi
Petrus, 2. mektubunda okuyucuları Tanrı’nın lütfunda ve bilgisinde gelişmeye teşvik eder (2Pe. 3:18). Pavlus da aynı hedefi vurgular (Kol. 1:9). Bu gelişmede başı pastörler çekmelidir. Pastör, daha etkili bir hizmetkâr olabilmek için bilgilerini sürekli olarak geliştirmeye çalışmalıdır. Özellikle Kutsal Kitap bilgisini sürekli geliştirmeye odaklanmalıdır. Kutsal Kitap’ın, temalarının yanı sıra, ayrıntılarına ve genel bütünlüğüne dair sistematik bilgi edinmeyi amaçlamalıdır. Tanrıbilim dallarının, diğer bilim dallarıyla (ya da bilgi alanlarıyla) nasıl kaynaşmış olduğunu öğrenmelidir. Kutsal Yazılar’ın imanlıları nasıl teselli ettiğini ve inanmayanlarla nasıl yüzleştiğini bilmelidir. 2. Timoteos 2:15’te, bilginin geliştirilmesi hakkında önemli öğütler bulunur. Birinci olarak, Kutsal Kitap bilgisinde gelişmek disiplin ve zorlu bir çalışma gerektirir. İkinci olarak, hedef, Tanrı’nın sözünü “doğru kullanarak” gerçeğin bildirisini duyurmaktır. Bir pastör için Kutsal Yazıların bir metnini doğru bir biçimde bildirmekten daha önemli bir görev yoktur. Son olarak, gerçeği duyurma görevinde, ödül kazanmak veya utanmak şeklinde iki seçenek olasıdır. Önder ödülü kazanmak ve utançtan kaçınmak için var gücüyle O’nun gerçeğini doğru bir biçimde duyurmaya çalışmalı, bunu yaparken de topluluk tarafından değil, Tanrı tarafından makbul sayılmayı amaçlamalıdır.
İyi Önderin Özellikleri (Karakter)
Bir önderin sahip olması gereken özellikleri anlamak için çoğunlukla 1. Timoteos 3 ve Titus 1. bölümlere bakılır. Bunun yanı sıra, 1. Petrus 5:1-10, 1. Selanikliler 2:1-12, Koloseliler 1:24-29 ve Romalılar 15:14-22 ayetleri de yararlı olacaktır.
| Ayıplanacak bir yönü olmayan | Tek eşli olan |
| Davranışlarında ölçülü | Sağduyulu |
| Saygın | Konuksever |
| Öğretmeye yetenekli | Şaraba düşkün olmayan |
| Kavgacı olmayan | Uysal |
| Barışçıl | Para sevgisinden uzak olan |
| İnatçı olmayan | |
| İyi olanı seven | Duyarlı |
| Adil | Sadakatli |
| Kendini denetleyebilen | Kutsal Kitap’a sımsıkı sarılan |
| İmanlı olmayanların arasında iyi bir insan olarak tanınan | |
| Kendi evini iyi yöneten (çocuklarını ağırbaşlılıkla kontrol altında tutan) | |
| Çocukları imanlı olan (sefahatle veya isyankârlıkla suçlanan çocukları olmaması lazım) | |
Bütün bu özellikleri harmanladığımızda aşağıdaki gibi bir liste elde edebiliriz:
- Ailesine, özellikle çocuklarına önderlik eden
- İmanlılar topluluğu dışındakiler arasında lekesiz bir itibara ve tanıklığa sahip olan
- Tanrı’nın sözünü iyi öğretebilen
- İlişkilerinde Mesih’i örnek alan yeteneklere sahip olan
- Benliğini terbiye edebilen (bedensel ve dünyasal isteklerine hakim olabilen)
Karşılıklı hesaplaşmak karakterin gelişmesi için çok faydalıdır.
Karakter gelişimi ömür boyu sürer. Bu sürece karşılıklı hesaplaşmak, Tanrı’nın sözü üzerinde çalışmak, dua etmek ve Tanrı’nın lütfuyla iman yolunda yürümeyi öğrenmek dahildir. Uygulamanın en zor yönü karşılıklı hesaplaşmak konusu olabilir. Buna rağmen en fazla getiri sağlayan da odur. Önderin yaşamı gözler önündedir ve insanlar önderin yaşamına bakıp kendisinin görmediği pek çok hataları ve sorunları görebilir. Bu yüzden, önderin kendisi hakkında içtenlikle değerlendirme yapabilecek bir kişiyi bulması son derece önemlidir.
Bu karakter özelliklerinin hiçbiri azımsanamaz; kilise önderleri her bir özelliğe artan ölçüde sahip olmalıdır (2Pe. 1:3-11). Kişinin ilişkilerde veya Tanrı’nın sözünü öğretmesinde yetenekli olması, kilisede önderlik yapmasına yetmez. Evdeki davranışları da Kutsal Kitap bilgisi kadar önemlidir.
Her bir önder veya önder adayı hakkında, iç dünyasını açığa çıkarabilecek sorular sorulmalıdır.
- Çocuklarını iyi idare edebiliyor mu? Onları sevgiyle ve imanla terbiye ediyor mu? Çocuklarını Rab’be itaat etmeleri konusunda eğitiyor mu? Çocuklar babalarını örnek alabilir mi? Babalarını örnek almak istiyorlar mı?
- İmanlılar topluluğu dışından olan insanlar, söz konusu kişinin kilise önderi olduğunu biliyorlar mı? Onlar kendisinde İsa’nın karakterini görebiliyorlar mı? Sözlerini, insanları geliştirmek için mi, yoksa eleştirmek için mi kullanır? İnsanlar onu televizyonda herhangi bir konuda suçlayabilir mi? Bu durumda komşular televizyonda gösterilenlere mi inanır, yoksa bu karalama karşısında onu savunur mu?
- Etkili bir öğretmen mi? Onu dinlemek kolay mı? Verdiği eğitimin temelinde insanları paylamak mı var? İnsanlar Kutsal Kitap’ı ondan öğrendiğini söyleyebilir mi?
- Zaman ve kaynak konusunda cömert mi? İnsanlar çevresinde bulunmaktan hoşlanıyor mu? Öfkesini denetleyebiliyor mu? Onunla aynı fikirde olmayanlara karşı nasıl davranıyor?
- Alkol ve tütün tüketimi hakkındaki düşünceleri neler? Kadınlara karşı saygılı ve ölçülü mü?1
Beceriler
Önderlik nedir? Bu kelime, belki de önderlerin sayısı kadar çok tanım içerir. Önderlik özellikleri, belki de önderlik etmek hakkında yazılan kitapların sayısı kadardır. Birçok kaynaktan edinilen önderlik tanımlarının ortak yönleri özetle şunlardır:
- Geleceğe yönelik olmak;
- İnsanları etkileyip harekete geçirmek ve onlar için ilham kaynağı olmak;
- Ortak hedeflere ve ortak vizyona doğru yöneltmek.
Yukarıda sıralanan unsurlar, geleceğe yöneliktir ve insan topluluklarını müşterek bir hedefe doğru yönlendirmenin üzerinde temellendirilmiştir.
Kilise önderi çok önemli ve zor bir görev üstlenmiştir. O yüzden önderin kendini geliştirmesi gereklidir.
Bu makalede, önderin gelişimi konusunda basit bir giriş yapılmıştır. Hem kilise önderleri hem de kilise üyeleri, öncelikle gelecekteki ve şu anda mevcut olan önderler için dua etmeli, ikinci olarak önderin gelişimi için hangi fedakârlık bulunulması gerekiyorsa, onu eyleme geçirmelidirler.
- 1Michael Youssef’un kaleme aldığı The Leadership Style of Jesus (Wheaton, Illinois: Victor, 1986) kitabı, İsa ve Önderlik (İstanbul: Müjde Yayıncılık, 1997) adıyla Türkçe’ye çevrilmiştir. Yazar, kitabında, yukarıdaki karakter özelliklerinden bazılarına yer vermiştir. Ayrıca Thomas Schmidt’in İyi Olan Kim? (İstanbul: Yeni Yaşam Yayınları) adlı kitabını çok yararlı bir kaynak olarak öneriyoruz. Her iki kitabın yayıncısı Yeni Yaşam Yayınları’dır. [Not: Bu kitabın ikisi de yayındışıdır ama bazı İnternet kitapevlerinde bulunabilir – Ed.]
